전년동월대비·근원물가: Gabay sa inflation headlines

Isang triage tree para sa CPI vs core vs PPI, kasama ang YoY/MoM at %/%p drills, na nire-rewrite ang 10 inflation headlines para hindi mo mapagpalit ang 상승률·상승폭·전환.

Noong unang beses kong sinubukang i-skim ang isang Statistics Korea CPI press release habang nagko-commute, napagpalit ko ang 상승률sangseungryul at 상승폭sangseungpok at nauwi sa pagbasa ko ng headline na parang “tumalon ng 0.3%” kahit ang totoo ay “tumaas ng 0.3%p.” Ang post na ito ay isang compact na routine ng “headline triage” na puwede mong ulit-ulitin.

Mga numero ngayon (halimbawa)

Narito ang tatlong kathang-isip pero mukhang realistic na mga numero sa headline:

• 3.1% (YoY): basahin bilang “ang rate ay 3.1 porsiyento kumpara sa kaparehong buwan noong nakaraang taon.”
• 0.2% (MoM): basahin bilang “tumaas ang index ng 0.2 porsiyento kumpara noong nakaraang buwan.”
• 1,250원1,250won: basahin bilang karaniwang halaga (hindi change rate).

Sa mga Korean headline, ang susi ay tiyaking malinaw ang (1) anong index, (2) anong window ng paghahambing, at (3) kung percent change (%) ba ito o pagbabago sa rate (%p).

Talahanayan ng collocation

10 bitag sa headline (mali → tama)

Bawat “tama” na bersyon ay gumagamit ng mas tipikal na pairing sa business Korean.

1. 상승폭이 0.3% 상승했다sangseungpogi 0.3% sangseunghaetda → 상승폭이 0.3%p 확대됐다sangseungpogi 0.3%p hwakdaedwaetda — gamitin ang %p kasama ng 상승폭sangseungpok
2. 상승률이 0.3%p다sangseungryuri 0.3%pda → 상승률은 3.1%다sangseungryureun 3.1%da / 상승폭이 0.3%p 확대됐다sangseungpogi 0.3%p hwakdaedwaetda — gamitin ang % para sa level ng rate; gamitin ang %p para sa pagbabago
3. 물가가 둔화했다mulgaga dunhwahaetda → 물가 상승률이 둔화했다mulga sangseungryuri dunhwahaetda — ang “presyo” ay hindi “humihina,” ang rate ang humihina
4. 근원물가가 하락 전환했다geunwonmulgaga harak jeonhwanhaetda → 근원물가가 하락으로 전환했다geunwonmulgaga harageuro jeonhwanhaetda — karaniwang collocation ang ~으로 전환~euro jeonhwan
5. 상승률이 반등했다sangseungryuri bandeunghaetda → 상승률이 다시 확대됐다sangseungryuri dasi hwakdaedwaetda / 상승률이 높아졌다sangseungryuri nopajyeotda — mas natural ang 반등bandeung para sa index/level kaysa sa pangngalang “rate”
6. 전년동월대비가 3%다jeonnyeondowoldaebiga 3%da → 전년동월대비 3% 상승jeonnyeondowoldaebi 3% sangseung — ituring bilang label ng paghahambing + pagbabago
7. 전월대비가 둔화했다jeonwoldaebiga dunhwahaetda → 전월대비 상승률이 둔화했다jeonwoldaebi sangseungryuri dunhwahaetda — idagdag ang kulang na pangngalan
8. 상승폭이 가속했다sangseungpogi gasokhaetda → 상승폭이 확대됐다sangseungpogi hwakdaedwaetda — mas bagay ang 가속gasok sa 상승률sangseungryul
9. 물가가 마이너스 전환했다mulgaga maineoseu jeonhwanhaetda → 상승률이 마이너스로 전환했다sangseungryuri maineoseuro jeonhwanhaetda — sabihin kung ano ang naging negatibo
10. 상승률이 0.2%p포인트 올랐다sangseungryuri 0.2%ppointeu olratda → 상승률이 0.2%p 올랐다sangseungryuri 0.2%p olratda / 상승률이 0.2%포인트 올랐다sangseungryuri 0.2%pointeu olratda — huwag pagsabayin ang %p at 포인트pointeu

Numbers drill

Basahin ito nang malakas sa Korean, tapos i-check ang kahulugan.

1. 3.1% — 삼 점 일 퍼센트sam jeom il peosenteu — 3.1 porsiyento
2. 0.2% — 영 점 이 퍼센트yeong jeom i peosenteu — 0.2 porsiyento
3. 0.3%p — 영 점 삼 퍼센트포인트yeong jeom sam peosenteupointeu — 0.3 porsiyentong punto
4. -0.1% — 마이너스 영 점 일 퍼센트maineoseu yeong jeom il peosenteu — minus 0.1 porsiyento
5. 1,250원1,250won — 천이백오십 원cheonibaegosip won — 1,250 won

% vs %p micro-check

• Kung ang headline ay “up X%,” halos palagi sa Korean ay % kasama ng 상승sangseung / 상승률sangseungryul.
• Kung ang headline ay “up X percentage points,” sa Korean ay %p kasama ng 상승폭sangseungpok (o magdagdag ng 포인트pointeu).

Copy/paste na mini-dialogue

A: 소비자물가 전년동월대비 3.1% 상승.sobijamulga jeonnyeondowoldaebi 3.1% sangseung. — Tumaas ang CPI ng 3.1% YoY. B: 전년동월대비면 작년 같은 달이랑 비교하는 거지?jeonnyeondowoldaebimyeon jaknyeon gateun darirang bigyohaneun geoji? — Ibig sabihin ng YoY ay “kumpara sa kaparehong buwan noong nakaraang taon,” tama?

A: 상승폭 0.3%p 확대.sangseungpok 0.3%p hwakdae. — Lumaki ang pagtaas ng 0.3 percentage points. B: 0.3%가 아니라 0.3%p라서 ‘포인트’ 변화야.0.3%ga anira 0.3%praseo ‘pointeu’ byeonhwaya. — Points (%p) ito, hindi percent (%).

A: 소비자물가 전월대비 하락으로 전환.sobijamulga jeonwoldaebi harageuro jeonhwan. — Lumipat ang CPI sa pagbaba MoM. B: 전월대비는 지난달이 기준이야.jeonwoldaebineun jinandari gijuniya. — Sa MoM, ang basehan ay nakaraang buwan.

Mini quiz

1. Piliin ang YoY label: 전년동월대비jeonnyeondowoldaebi / 전월대비jeonwoldaebi
2. Sa 상승폭 0.3( ) 확대sangseungpok 0.3( ) hwakdae, piliin ang tamang simbolo: % / %p
3. Kumpletuhin ang fragment na pang-headline: 상승률은 3.1( )sangseungryureun 3.1( )
4. Kumpletuhin ang collocation: 하락( ) 전환harak( ) jeonhwan

Answers:

1. 전년동월대비jeonnyeondowoldaebi
2. %p
3. %
4. 으로euro

Notes:

• Q1: YoY ang 전년동월대비jeonnyeondowoldaebi dahil ikinukumpara nito ang buwang ito sa kaparehong buwan noong nakaraang taon; MoM ang 전월대비jeonwoldaebi.
• Q2: Tugma ang %p sa 상승폭sangseungpok dahil pagbabago ito sa rate (percentage points), hindi percent change ng index.
• Q3: Ginagamit ang % para sa level ng rate (hal., “3.1%”); ang %p ay point change at kailangan ng baseline.
• Q4: Ang standard na collocation ay 하락으로 전환harageuro jeonhwan (“lumipat sa pagbaba”).

Rewrite drill (10 kathang-isip na inflation headlines)

I-rewrite ang bawat isa sa natural na headline-style Korean nang hindi napagpapalit ang YoY/MoM o %/%p.

1. “Headline CPI up 3.1% y/y; core up 2.4% y/y.” → 소비자물가 전년동월대비 3.1% 상승, 근원물가 전년동월대비 2.4% 상승sobijamulga jeonnyeondowoldaebi 3.1% sangseung, geunwonmulga jeonnyeondowoldaebi 2.4% sangseung
2. “Tumaas ang CPI ng 0.2% m/m.” → 소비자물가 전월대비 0.2% 상승sobijamulga jeonwoldaebi 0.2% sangseung
3. “Humina ang core inflation sa 2.0% y/y.” → 근원물가 상승률 전년동월대비 2.0%로 둔화geunwonmulga sangseungryul jeonnyeondowoldaebi 2.0%ro dunhwa
4. “Tumaas ang inflation rate ng 0.3 percentage points.” → 상승폭 0.3%p 확대sangseungpok 0.3%p hwakdae
5. “Bumaba ang PPI ng 0.4% m/m.” → 생산자물가 전월대비 0.4% 하락saengsanjamulga jeonwoldaebi 0.4% harak
6. “Naging negatibo ang CPI m/m.” → 소비자물가 전월대비 하락으로 전환sobijamulga jeonwoldaebi harageuro jeonhwan
7. “Bumilis ang YoY inflation.” → 전년동월대비 상승률 가속jeonnyeondowoldaebi sangseungryul gasok
8. “Kumipot ang pace ng pagtaas (ng 0.2pp).” → 상승폭 0.2%p 축소sangseungpok 0.2%p chukso
9. “Nag-rebound ang headline inflation m/m.” → 소비자물가 전월대비 반등sobijamulga jeonwoldaebi bandeung
10. “Nanatiling mataas ang core kahit humina ang headline inflation.” → 헤드라인 둔화에도 근원물가 상승률은 높은 수준 유지hedeurain dunhwaedo geunwonmulga sangseungryureun nopeun sujun yuji

Mga susunod na hakbang

• Sa bawat headline na makita mo, i-circle (sa isip) ang isang label para sa index (소비자물가sobijamulga/근원물가geunwonmulga/생산자물가saengsanjamulga) at isang label para sa window (전년동월대비jeonnyeondowoldaebi/전월대비jeonwoldaebi).
• Kapag nagsusulat ka ng summary, pilitin ang sarili mong pumili sa pagitan ng 상승률sangseungryul (rate, %) at 상승폭sangseungpok (pagbabago sa rate, %p).
• Mag-practice sa pag-rewrite ng maiikling headline sa one-line Korean; targetin ang malilinis na pairing tulad ng 상승률 둔화sangseungryul dunhwa vs 상승폭 축소sangseungpok chukso para hindi tunog “translated.”