정, 눈치: Ôn tập văn hoá Hàn hằng tuần

정jeong là kiểu tình cảm thân thuộc “dính” lại, lớn lên từ thời gian ở cạnh nhau—thói quen chung, những lần giúp đỡ, ký ức nhỏ. Nó không giống “love,” và cũng không chỉ là lãng mạn.

Một bẫy hay gặp: nghĩ 정jeong là thân ngay lập tức. Trong tiếng Hàn, 정jeong thường ngụ ý có lịch sử gắn bó.

Ví dụ:

• 정 들었어.jeong deureosseo. — Mình bắt đầu thấy gắn bó rồi.
• 정이 많다.jeoi manda. — Họ rất ấm áp/giàu tình.

눈치nunchi là khả năng cảm nhận điều đang xảy ra về mặt xã hội mà không cần nói ra: không khí, thời điểm, thứ bậc, và điều gì sẽ khiến mọi thứ ngượng.

Bẫy cần tránh: dịch 눈치 없다nunchi eopda thành “ngu.” Nó gần hơn với “không tinh ý/không ý tứ xã hội,” và có thể rất gắt nếu nói thẳng vào mặt ai đó.

Ví dụ:

• 눈치가 빠르네.nunchiga ppareune. — Bạn bắt ý nhanh thật.
• 눈치 좀 챙겨.nunchi jom chaenggyeo. — Đọc không khí chút đi.

회식hoesik là bữa ăn của nhóm (đôi khi có uống) nhằm xây dựng quan hệ. Dù nói là “tuỳ chọn,” người ta vẫn có thể xem việc tham gia như một tín hiệu tinh thần đồng đội.

Sắc thái thực tế: bạn có thể lịch sự mà không cần giải thích dài. Một lý do ngắn, rõ thường hiệu quả nhất.

Ví dụ:

• 오늘 회식 있어요.oneul hoesik isseoyo. — Hôm nay bọn mình có ăn cùng team.
• 회식은 다음에 갈게요.hoesigeun daeume galgeyo. — Mình tham gia lần sau nhé.

막내maknae là người nhỏ tuổi nhất hoặc ít thâm niên nhất trong nhóm. Có thể thân mật, nhưng cũng kéo theo kỳ vọng (hay hỗ trợ, nhanh nhẹn, làm việc lặt vặt).

Bẫy: tự gọi mình là 막내maknae trong nhóm mới có thể nghe như bạn đang “nhận vai.” Thường cứ để người khác gọi trước.

Ví dụ:

• 제가 막내예요.jega maknaeyeyo. — Em/mình là người ít thâm niên nhất.
• 막내가 제일 바쁘다.maknaega jeil bappeuda. — Người junior lại bận nhất.

선배seonbae là người đi trước trong cùng một bối cảnh—trường học, nơi làm việc, cộng đồng sở thích. Không chỉ là “lớn tuổi”; là “đi trước” trong cùng đường ray.

Ghi chú văn hoá: trong môi trường đại học, người ta dùng 선배seonbae ngay cả khi chưa thân.

Ví dụ:

• 선배님, 잠깐 괜찮으세요?seonbaenim, jamkkan gwaenchanheuseyo? — 선배님, anh/chị có rảnh một chút không ạ?
• 우리 선배가 추천했어.uri seonbaega chucheonhaesseo. — Một 선배 của bọn mình giới thiệu đó.

후배hubae là người đi sau trong cùng bối cảnh. Nói về ai đó bạn chăm/đỡ đầu có thể nghe ấm áp, nhưng nếu dùng thay tên họ thì cũng có thể tạo cảm giác xa cách.

Bẫy: nói “my 후배hubae” trong tiếng Anh nghe trung tính; trong tiếng Hàn có thể gợi thứ bậc. Dùng cẩn thận.

Ví dụ:

• 후배가 들어왔어요.hubaega deureowasseoyo. — Có một 후배 mới vào (team/nhóm).
• 후배한테 물어볼게.hubaehante mureobolge. — Mình sẽ hỏi một 후배.

밥 먹었어?bap meogeosseo? là câu “hỏi thăm quan tâm” kinh điển trong tiếng Hàn. Có thể là hỏi thật, nhưng thường gần với “Dạo này ổn không?”

Sắc thái: khá thân mật. Với người bạn nên lịch sự, đổi sang 밥 드셨어요?bap deusyeosseoyo? (ý giống nhau, trang trọng hơn).

Ví dụ:

• 밥 먹었어?bap meogeosseo? — Bạn ăn chưa?
• 아직, 바빠서.ajik, bappaseo. — Chưa, vì bận.

김치국부터 마시다gimchigukbuteo masida là “vội tính trước”—cư xử như thể chắc chắn thành công trước khi có quyết định. Hay dùng trong lời khuyên thân mật.

Bẫy: nói quá gắt có thể như bạn đang dập tắt sự hào hứng của họ. Giữ giọng nhẹ.

Ví dụ:

• 아직 결정도 안 났는데 김치국부터 마시지 마.ajik gyeoljeongdo an natneunde gimchigukbuteo masiji ma. — Chưa quyết định mà, đừng vội tính trước.
• 나 김치국부터 마신 것 같아.na gimchigukbuteo masin geot gata. — Mình nghĩ mình mừng hụt rồi.

눈치껏nunchikkeot là làm gì đó “cho hợp tình hợp cảnh,” tự điều chỉnh theo ngữ cảnh mà không cần được bảo. Hay xuất hiện khi người ta muốn bạn tự suy ra cách làm đúng.

Hiểu sai cần tránh: không phải đọc được chi tiết trong đầu người khác; là chọn phương án an toàn và “mượt” về xã hội.

Ví dụ:

• 눈치껏 좀 해.nunchikkeot jom hae. — Ý tứ chút đi (đọc không khí).
• 눈치껏 자리 바꿨어.nunchikkeot jari bakkwosseo. — Mình đổi chỗ cho hợp tình huống.

말 놓다mal notda là chuyển sang nói thân mật (반말) với ai đó. Trong văn hoá Hàn, gợi ý chuyển kiểu nói (ví dụ 우리 말 놓을까?uri mal noheulkka?) có thể báo hiệu sự thân thiết, nên thời điểm rất quan trọng.

Bẫy: đề nghị quá sớm có thể tạo cảm giác thúc ép. Hỏi nhẹ + kèm lý do (“bằng tuổi,” “gặp nhiều rồi”) thường dễ chấp nhận hơn.

Ví dụ:

• 우리 말 놓을까?uri mal noheulkka? — Mình nói thân mật nhé?
• 편하게 말 놔도 돼.pyeonhage mal nwado dwae. — Bạn cứ nói thân mật thoải mái.