전년동월대비·근원물가: đọc tin lạm phát

Một cây quyết định CPI vs core vs PPI kèm YoY/MoM và bài tập %/%p sẽ viết lại 10 tiêu đề lạm phát để bạn không đảo lẫn 상승률·상승폭·전환.

Lần đầu mình thử lướt một thông cáo CPI của Statistics Korea trên đường đi làm, mình đã nhầm 상승률sangseungryul với 상승폭sangseungpok và đọc một tiêu đề như thể “tăng 0.3%” trong khi thực ra là “tăng 0.3%p.” Bài này là một quy trình “sàng lọc tiêu đề” gọn nhẹ bạn có thể tái sử dụng.

Các con số hôm nay (ví dụ)

Dưới đây là ba con số tiêu đề hư cấu nhưng trông khá thực tế:

• 3.1% (YoY): đọc là “mức này là 3.1 phần trăm so với cùng tháng năm ngoái.”
• 0.2% (MoM): đọc là “chỉ số tăng 0.2 phần trăm so với tháng trước.”
• 1,250원1,250won: đọc như một số tiền thuần (không phải tỷ lệ thay đổi).

Trong tiêu đề tiếng Hàn, mấu chốt là xác định (1) chỉ số nào, (2) khung so sánh nào, và (3) bạn đang thấy phần trăm thay đổi (%) hay thay đổi của chính “mức/tỷ lệ” (%p).

Bảng collocation

10 bẫy tiêu đề (sai → đúng)

Mỗi phiên bản “đúng” dùng cách ghép từ tự nhiên hơn trong tiếng Hàn kinh doanh.

1. 상승폭이 0.3% 상승했다sangseungpogi 0.3% sangseunghaetda → 상승폭이 0.3%p 확대됐다sangseungpogi 0.3%p hwakdaedwaetda — dùng %p với 상승폭sangseungpok
2. 상승률이 0.3%p다sangseungryuri 0.3%pda → 상승률은 3.1%다sangseungryureun 3.1%da / 상승폭이 0.3%p 확대됐다sangseungpogi 0.3%p hwakdaedwaetda — dùng % cho mức; dùng %p cho thay đổi
3. 물가가 둔화했다mulgaga dunhwahaetda → 물가 상승률이 둔화했다mulga sangseungryuri dunhwahaetda — “giá” không “chậm lại”, mà “tỷ lệ” chậm lại
4. 근원물가가 하락 전환했다geunwonmulgaga harak jeonhwanhaetda → 근원물가가 하락으로 전환했다geunwonmulgaga harageuro jeonhwanhaetda — collocation thường dùng ~으로 전환~euro jeonhwan
5. 상승률이 반등했다sangseungryuri bandeunghaetda → 상승률이 다시 확대됐다sangseungryuri dasi hwakdaedwaetda / 상승률이 높아졌다sangseungryuri nopajyeotda — 반등bandeung tự nhiên hơn với chỉ số/mức, hơn là danh từ “tỷ lệ”
6. 전년동월대비가 3%다jeonnyeondowoldaebiga 3%da → 전년동월대비 3% 상승jeonnyeondowoldaebi 3% sangseung — coi như nhãn so sánh + mức thay đổi
7. 전월대비가 둔화했다jeonwoldaebiga dunhwahaetda → 전월대비 상승률이 둔화했다jeonwoldaebi sangseungryuri dunhwahaetda — thêm danh từ còn thiếu
8. 상승폭이 가속했다sangseungpogi gasokhaetda → 상승폭이 확대됐다sangseungpogi hwakdaedwaetda — 가속gasok hợp với 상승률sangseungryul hơn
9. 물가가 마이너스 전환했다mulgaga maineoseu jeonhwanhaetda → 상승률이 마이너스로 전환했다sangseungryuri maineoseuro jeonhwanhaetda — nói rõ cái gì chuyển sang âm
10. 상승률이 0.2%p포인트 올랐다sangseungryuri 0.2%ppointeu olratda → 상승률이 0.2%p 올랐다sangseungryuri 0.2%p olratda / 상승률이 0.2%포인트 올랐다sangseungryuri 0.2%pointeu olratda — đừng viết %p và 포인트pointeu cùng lúc

Bài tập số

Đọc to bằng tiếng Hàn, rồi kiểm tra nghĩa.

1. 3.1% — 삼 점 일 퍼센트sam jeom il peosenteu — 3,1 phần trăm
2. 0.2% — 영 점 이 퍼센트yeong jeom i peosenteu — 0,2 phần trăm
3. 0.3%p — 영 점 삼 퍼센트포인트yeong jeom sam peosenteupointeu — 0,3 điểm phần trăm
4. -0.1% — 마이너스 영 점 일 퍼센트maineoseu yeong jeom il peosenteu — âm 0,1 phần trăm
5. 1,250원1,250won — 천이백오십 원cheonibaegosip won — 1.250 won

Kiểm tra nhanh: % vs %p

• Nếu tiêu đề là “tăng X%”, tiếng Hàn gần như luôn dùng % với 상승sangseung / 상승률sangseungryul.
• Nếu tiêu đề là “tăng X điểm phần trăm”, tiếng Hàn dùng %p với 상승폭sangseungpok (hoặc thêm 포인트pointeu).

Hội thoại mini (copy/paste)

A: 소비자물가 전년동월대비 3.1% 상승.sobijamulga jeonnyeondowoldaebi 3.1% sangseung. — CPI tăng 3.1% YoY. B: 전년동월대비면 작년 같은 달이랑 비교하는 거지?jeonnyeondowoldaebimyeon jaknyeon gateun darirang bigyohaneun geoji? — YoY nghĩa là “so với cùng tháng năm ngoái”, đúng không?

A: 상승폭 0.3%p 확대.sangseungpok 0.3%p hwakdae. — Độ tăng nới rộng thêm 0.3 điểm phần trăm. B: 0.3%가 아니라 0.3%p라서 ‘포인트’ 변화야.0.3%ga anira 0.3%praseo ‘pointeu’ byeonhwaya. — Vì là 0.3%p chứ không phải 0.3%, nên đây là thay đổi theo “điểm”.

A: 소비자물가 전월대비 하락으로 전환.sobijamulga jeonwoldaebi harageuro jeonhwan. — CPI chuyển sang giảm theo MoM. B: 전월대비는 지난달이 기준이야.jeonwoldaebineun jinandari gijuniya. — MoM lấy tháng trước làm mốc.

Bài quiz mini

1. Chọn nhãn YoY: 전년동월대비jeonnyeondowoldaebi / 전월대비jeonwoldaebi
2. Trong 상승폭 0.3( ) 확대sangseungpok 0.3( ) hwakdae, chọn ký hiệu đúng: % / %p
3. Hoàn thành mẩu tiêu đề: 상승률은 3.1( )sangseungryureun 3.1( )
4. Hoàn thành collocation: 하락( ) 전환harak( ) jeonhwan

Đáp án:

1. 전년동월대비jeonnyeondowoldaebi
2. %p
3. %
4. 으로euro

Ghi chú:

• C1: 전년동월대비jeonnyeondowoldaebi là YoY vì so tháng này với cùng tháng năm ngoái; 전월대비jeonwoldaebi là MoM.
• C2: %p khớp với 상승폭sangseungpok vì diễn tả thay đổi của một mức/tỷ lệ (điểm phần trăm), không phải phần trăm thay đổi của chỉ số.
• C3: % dùng cho mức của tỷ lệ (ví dụ “3.1%”); %p ngụ ý thay đổi theo điểm và cần một đường cơ sở.
• C4: Collocation chuẩn là 하락으로 전환harageuro jeonhwan (“chuyển sang giảm”).

Bài tập viết lại (10 tiêu đề lạm phát hư cấu)

Viết lại mỗi câu thành tiếng Hàn kiểu tiêu đề tự nhiên, không đảo YoY/MoM hay %/%p.

1. “Headline CPI up 3.1% y/y; core up 2.4% y/y.” → 소비자물가 전년동월대비 3.1% 상승, 근원물가 전년동월대비 2.4% 상승sobijamulga jeonnyeondowoldaebi 3.1% sangseung, geunwonmulga jeonnyeondowoldaebi 2.4% sangseung
2. “CPI rises 0.2% m/m.” → 소비자물가 전월대비 0.2% 상승sobijamulga jeonwoldaebi 0.2% sangseung
3. “Core inflation eases to 2.0% y/y.” → 근원물가 상승률 전년동월대비 2.0%로 둔화geunwonmulga sangseungryul jeonnyeondowoldaebi 2.0%ro dunhwa
4. “Inflation rate rises by 0.3 percentage points.” → 상승폭 0.3%p 확대sangseungpok 0.3%p hwakdae
5. “PPI falls 0.4% m/m.” → 생산자물가 전월대비 0.4% 하락saengsanjamulga jeonwoldaebi 0.4% harak
6. “CPI turns negative m/m.” → 소비자물가 전월대비 하락으로 전환sobijamulga jeonwoldaebi harageuro jeonhwan
7. “YoY inflation accelerates.” → 전년동월대비 상승률 가속jeonnyeondowoldaebi sangseungryul gasok
8. “The pace of increase narrows (by 0.2pp).” → 상승폭 0.2%p 축소sangseungpok 0.2%p chukso
9. “Headline inflation rebounds m/m.” → 소비자물가 전월대비 반등sobijamulga jeonwoldaebi bandeung
10. “Core stays elevated despite slower headline inflation.” → 헤드라인 둔화에도 근원물가 상승률은 높은 수준 유지hedeurain dunhwaedo geunwonmulga sangseungryureun nopeun sujun yuji

Bước tiếp theo

• Với mỗi tiêu đề bạn gặp, hãy (trong đầu) khoanh một nhãn cho chỉ số (소비자물가sobijamulga/근원물가geunwonmulga/생산자물가saengsanjamulga) và một nhãn cho khung (전년동월대비jeonnyeondowoldaebi/전월대비jeonwoldaebi).
• Khi viết tóm tắt, ép bản thân chọn giữa 상승률sangseungryul (mức/tỷ lệ, %) và 상승폭sangseungpok (thay đổi của tỷ lệ, %p).
• Luyện bằng cách viết lại tiêu đề ngắn thành một dòng tiếng Hàn; nhắm các cặp sạch như 상승률 둔화sangseungryul dunhwa vs 상승폭 축소sangseungpok chukso để không nghe như “dịch máy.”